Көзге ярминкәләрдә игътибарны юнәлтергә кирәк булган төп моментлар

Ләкин су-зыгы һәм зур сайлау атмосферасында мөһим детальләрне кулдан легкындыру җиңел. Мин сезнең сатып алучы хокукларыгызны якларга ярдәм итәчәк төп моментларны җыйдым.

Нәрсәне исәпкә алу мөһим

Сатучы турында мәгълүмат. Закон буенча сатучы аны идентификацияләргә ярдәм итәчәк белешмәләрне бирергә тиеш. Юридик зат өчен-фирма исеме, адресы һәм эш режимы. Шәхси эшмәкәр өчен-дәүләт теркәве һәм аны үткәргән орган турында мәгълүмат. Әгәр эшчәнлек лицензияләнә икән, лицензиянең номерын, гамәлдә булу вакытын һәм аны биргән органны күрсәтергә кирәк. Бу мәгълүматларны язып куегыз: бәхәс килеп чыкса һәм дәгъва язарга туры килсә, алар кирәк булачак. 

Товар турында мәгълүмат. Сез аңлы рәвештә сайлый алсын өчен, сатучы дөрес мәгълүмат бирергә тиеш. Азык-төлекне сатып алганда составы, азык кыйммәте, саклау шартлары, яраклылык вакыты һәм әзерләү датасы турында сорагыз. Әзер ризыкларны (пылау, шашлык) алсагыз, әзерләү ысулын, датасын һәм урынын, авырлыгын ачыклагыз. Азык-төлек булмаган товарлар өчен төп куллану үзлекләре, гарантия срогы (булса), куллану һәм саклау шартлары мөһим. Әгәр дә кыйммәттә кирәкле деталь (мәсәлән, каймакның майлылыгы) булмаса, озата баручы документларны күрсәтүегезне кыю сорагыз. 

Товарга Документлар. Сез сыйфатны һәм куркынычсызлыкны раслый торган документлар соратып алырга хокуклы. Бу сертификат яки туры килү турында декларация, реквизитлар (номер, гамәлдә булу срогы, җитештерүче яки тәэмин итүче белешмәләре) белән товар-озату документлары булырга мөмкин. Терлек продуктлары өчен ветеринария документлары кирәк. 

Санитария шартлары. Бу бигрәк тә азык-төлек продукциясе өчен актуаль. Тиз бозыла торган товарлар өчен суыткыч җайланмалар бармы, икмәк һәм кондитер әйберләре тутырылганмы, инвентарь үлчәп ял иткәндә кулланыламы, көндәлек урып-җыю эшләре алып барыламы-кагыйдәләр үтәләме икәнен тикшерегез. Сатучы санитария киемендә булырга һәм шәхси гигиенаны үтәү өчен шартлар булырга тиеш. 

Бәяләр. Бәясе булмау-бу хокук бозу. Анда товарның исеме һәм берәмлек яки үлчәү берәмлеге өчен бәя (авырлыгы, озынлыгы) күрсәтелергә тиеш. 

Касса чегы. Монда нюанс бар: ярминкәләрдә барлык сатучылар да контроль-касса техникасын (ККТ) кулланырга тиеш түгел. Ләкин әгәр сезгә сатып алуны раслый торган документ кирәк икән, сез башка документ — товар чегы, квитанция таләп итәргә хокуклы. Анда документның исеме, түләү суммасы, документны биргән затның вазыйфасы һәм ФИОСЫ һәм имзасы булырга тиеш. 

Товарның сыйфаты. Кимчелекне күрсәгез, закон сезнең якта. Сез товарны алмаштыруны, бәяләрне тиешенчә киметүне, кимчелекләрне бетерүне яки акчаларны кире кайтаруны таләп итә аласыз. Мөһим кагыйдә: сездә чек (касса яки товар чегы) булмау таләпләрне канәгатьләндерүдән баш тарту өчен нигез булып тормый. Дәлилләр сыйфатында фото, видео, шаһитлар күрсәтмәләре яки камералардан язмалар туры киләчәк. 

Аерым товарларның үзенчәлекләре. Кайбер позицияләр белән нечкәлекләр бар. Мәсәлән, киселгән җиләк-җимеш яки яшелчәләр сату (дегустация очракларыннан тыш), шулай ук тиз бозыла торган продукцияне суыткыч җайланмасыз сату рөхсәт ителми. 

Әгәр хокуклар бозылса, нишләргә?

Хокук бозулар белән очрашсагыз, эзлекле эш итегез:

• Башта сатучыга язмача дәгъва белән мөрәҗәгать итегез (ике нөсхәдә төзегез: берсен бирегез, икенчесенә кабул итү турында тамга куюны сорагыз). Таләпне төгәл әйтегез. 
• Әгәр сатучы дәгъваны игътибарсыз калдыра икән, ярминкәне оештыручыга мөрәҗәгать итегез. 
• Алга таба баш тартканда-Роспотребнадзорның территориаль органына. 

Нәтиҗә

Көзге ярминкәләр-шәп, ләкин уяулык комачауламас. Үз хокукларыңны һәм сатып алу алдыннан тикшерүнең гади кагыйдәләрен белү күңелсез хәлләрне булдырмаска ярдәм итәчәк. ДОКУМЕНТЛАРНЫ САКЛАГЫЗ, сораулар бирергә оялмагыз-шулай итеп сез үзегезне яклаячаксыз һәм сатып алулардан тыныч кына ләззәтләнә алачаксыз.                                                                                  

Яр Чаллы территориаль органы Татарстан Республикасы Дәүләт Алкоголь Инспекциясе